Nguyễn Chí Dũng: Lãi suất thế giới và Việt Nam - Những xu hướng và ảnh hưởng
Tóm tắt
•Lãi suất thế giới năm 2022 đã tăng cao kỷ lục do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, sự gián đoạn chuỗi cung ứng, cuộc xung đột Nga - Ukraine và sự gia tăng của giá năng lượng và hàng hóa.
•Các ngân hàng trung ương lớn như Fed, ECB, BoE đã sử dụng công cụ tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát và bảo vệ đồng tiền của mình, gây ra những biến động và rủi ro cho nền kinh tế toàn cầu.
•Việt Nam là một trong số ít các nước đã giảm lãi suất điều hành 4 lần trong năm 2022 để hỗ trợ nền kinh tế phục hồi sau đại dịch, duy trì mức lạm phát ổn định và cạnh tranh với các nước khác.
•Năm 2023, dự báo lãi suất thế giới sẽ giảm dần nhưng vẫn cao hơn mức lạm phát mục tiêu của các ngân hàng trung ương. Việt Nam cần có các giải pháp ứng phó kịp thời để duy trì đà tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.
Nội dung
Lãi suất thế giới năm 2022: Tăng cao kỷ lục
Năm 2022 được coi là một năm khó khăn cho nền kinh tế thế giới khi phải đối mặt với nhiều thách thức từ đại dịch Covid-19, sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, cuộc xung đột Nga - Ukraine và sự gia tăng của giá năng lượng và hàng hóa. Những yếu tố này đã gây ra hiện tượng lạm phát toàn cầu trong năm 2022 ước đạt 8,8%, mức kỷ lục theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF). Lạm phát tăng cao và lan rộng, không chỉ với năng lượng, lương thực, thực phẩm, mà còn thâm nhập vào các loại hàng hóa và dịch vụ khác. Lạm phát hiện đã vượt xa lạm phát mục tiêu của các ngân hàng trung ương, khiến mức sống của người dân ngày càng bị thắt chặt, sức mua giảm sút; tại nhiều quốc gia, tiền lương không theo kịp lạm phát.
Để chặn lạm phát tăng cao và đưa về gần với mức lạm phát mục tiêu, trong năm 2022, các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB), Ngân hàng trung ương Anh (BoE) đã sử dụng công cụ tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát và bảo vệ đồng tiền của mình. Lãi suất là mức phí mà người vay phải trả cho người cho vay khi sử dụng tiền của họ. Lãi suất có ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của nền kinh tế như cầu tín dụng, tiêu dùng, đầu tư, tiết kiệm, tỷ giá hối đoái, giá cả, lạm phát… Lãi suất càng cao thì càng khuyến khích người dân tiết kiệm và hạn chế vay nợ, giảm cầu tín dụng và tiêu dùng, làm giảm lạm phát; ngược lại, lãi suất càng thấp thì càng khuyến khích người dân vay nợ và chi tiêu, tăng cầu tín dụng và tiêu dùng, làm tăng lạm phát.
Trong năm 2022, Fed đã 7 lần tăng lãi suất liên tiếp với tốc độ nhanh nhất kể từ năm 1980, đưa lãi suất liên bang từ mức gần 0% hồi tháng 3/2022 lên mức 4,25 - 4,5%, mức cao nhất kể từ tháng 1/2008. Tính đến cuối tháng 11/2022, chỉ số đồng USD đã tăng đến 18% so với cùng kỳ năm ngoái, tác động tới lạm phát toàn cầu. Theo nghiên cứu của IMF, khi đồng USD tăng giá 10% sẽ làm giá tiêu dùng ở các nền kinh tế khác tăng thêm trung bình khoảng 1%, tác động sẽ lớn hơn ở những nền kinh tế phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu. Điều này cho thấy tác động rất mạnh khi Fed tăng lãi suất USD dẫn tới gia tăng lạm phát tại các quốc gia trên toàn thế giới.
ECB và BoE cũng đã có đợt điều chỉnh tăng lãi suất và ngày 15/12/2022 có cuộc họp chính sách cuối cùng trong năm 2022. Mặc dù tốc độ tăng lãi suất đã bắt đầu chậm lại, nhưng xu hướng tăng lãi suất của các ngân hàng trung ương chưa chấm dứt, điển hình là Fed, ECB hay BoE. Trong đó, ECB thậm chí đã đưa ra thông điệp về lộ trình tăng lãi suất chậm rãi kéo dài hơn5. Nhật Bản tiếp tục duy trì lãi suất ngắn hạn ở mức âm (- 0,1%), còn lãi suất dài hạn được duy trì ở mức 0% nhằm kích thích toàn nền kinh tế vốn chưa vực dậy hậu Covid-19.
Lãi suất Việt Nam năm 2022: Giảm để hỗ trợ nền kinh tế
Trong khi lãi suất thế giới năm 2022 đã tăng cao kỷ lục, Việt Nam lại là một trong số ít các nước đã giảm lãi suất điều hành 4 lần trong năm 2022 để hỗ trợ nền kinh tế phục hồi sau đại dịch, duy trì mức lạm phát ổn định và cạnh tranh với các nước khác. Lãi suất điều hành là mức lãi suất mà Ngân hàng Nhà nước (NHNN) áp dụng cho các giao dịch với các ngân hàng thương mại. Lãi suất điều hành có ảnh hưởng đến lãi suất thị trường, tức là mức lãi suất mà các ngân hàng thương mại áp dụng cho các giao dịch với khách hàng. Lãi suất thị trường càng cao thì càng khó khăn cho doanh nghiệp và người dân vay vốn để đầu tư và tiêu dùng, làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế; ngược lại, lãi suất thị trường càng thấp thì càng thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân vay vốn để đầu tư và tiêu dùng, làm tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Theo số liệu của NHNN, từ đầu năm 2022 đến cuối tháng 11/2022, NHNN đã giảm lãi suất điều hành 4 lần, tổng cộng 1,5 điểm phần trăm. Cụ thể, vào ngày 17/3/2022, NHNN đã giảm lãi suất điều hành 0,5 điểm phần trăm; vào ngày 12/5/2022, NHNN đã giảm tiếp 0,25 điểm phần trăm; vào ngày 15/9/2022, NHNN đã giảm thêm 0,25 điểm phần trăm; và vào ngày 29/11/2022, NHNN đã giảm cuối cùng 0,5 điểm phần trăm. Sau bốn đợt giảm này, lãi suất điều hành của NHNN đã giảm từ mức 4% xuống còn 2,5%, mức thấp nhất trong vòng 10 năm qua. Đây là những bước đi kịp thời và linh hoạt của NHNN nhằm hỗ trợ nền kinh tế Việt Nam phục hồi sau đại dịch Covid-19.
Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư (BKHĐT), nền kinh tế Việt Nam đã tăng trưởng 6% trong năm 2022, cao hơn so với mức dự báo của IMF là 5,1%. Đây là một thành tích đáng tự hào trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chịu nhiều biến động và khó khăn. Một trong những yếu tố quan trọng góp phần vào sự phục hồi của nền kinh tế Việt Nam là việc giảm lãi suất điều hành của NHNN. Theo NHNN, việc giảm lãi suất điều hành đã góp phần làm giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp và người dân. Theo số liệu của NHNN, lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng thương mại đã giảm từ mức 7,5% hồi đầu năm 2022 xuống còn 6,5% vào cuối tháng 11/2022. Điều này đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân vay vốn để đầu tư và tiêu dùng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Ngoài ra, việc giảm lãi suất điều hành của NHNN cũng nhằm duy trì mức lạm phát ổn định và cạnh tranh với các nước khác. Theo NHNN, lạm phát Việt Nam năm 2022 ước đạt 3,5%, thấp hơn mức lạm phát mục tiêu là 4%. Đây là một kết quả khả quan trong bối cảnh lạm phát toàn cầu tăng cao và gây áp lực lên giá cả trong nước. Theo NHNN, việc giảm lãi suất điều hành đã góp phần làm giảm chi phí sản xuất và kinh doanh cho doanh nghiệp, từ đó giảm áp lực tăng giá. Đồng thời, việc giảm lãi suất điều hành cũng nhằm cân bằng với lãi suất của các nước khác, tránh để lãi suất Việt Nam cao hơn quá nhiều so với các nước khác, gây ra hiện tượng chênh lệch lãi suất và tỷ giá hối đoái. Chênh lệch lãi suất là sự khác biệt giữa lãi suất của hai quốc gia. Chênh lệch lãi suất càng cao thì càng thu hút dòng vốn chảy vào quốc gia có lãi suất cao hơn, làm tăng giá trị của đồng tiền của quốc gia đó; ngược lại, chênh lệch lãi suất càng thấp thì càng làm giảm sức hút của dòng vốn chảy vào quốc gia có lãi suất thấp hơn, làm giảm giá trị của đồng tiền của quốc gia đó. Theo số liệu của NHNN, tỷ giá USD/VND đã giữ ổn định trong năm 2022, không bị biến động quá mạnh do sự chênh lệch lãi suất.
Lãi suất thế giới và Việt Nam năm 2023: Những dự báo và ứng phó
Năm 2023, dự báo lãi suất thế giới sẽ giảm dần nhưng vẫn cao hơn mức lạm phát mục tiêu của các ngân hàng trung ương. Theo IMF, kỳ vọng lạm phát toàn cầu trong năm 2023 sẽ giảm xuống còn 4,9%, nhưng vẫn cao hơn mức bình thường. Do đó, các ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ kiểm soát để ngăn chặn hiện tượng quá nhiệt của nền kinh tế. Theo dự báo của Bloomberg, Fed sẽ tăng lãi suất liên bang thêm ba lần trong năm 2023, đưa mức lãi suất liên bang lên khoảng 5 - 5,25%. ECB và BoE cũng sẽ tăng lãi suất trong năm 2023, nhưng với tốc độ chậm hơn so với Fed. Nhật Bản sẽ duy trì lãi suất âm và không đổi trong năm 2023.
Việt Nam cần có các giải pháp ứng phó kịp thời để duy trì đà tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô trong năm 2023. Theo BKHĐT, mục tiêu tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2023 là 6,5%, cao hơn so với năm 2022. Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần phải đối mặt với những thách thức từ lãi suất thế giới và các yếu tố khác như biến thể Omicron của Covid-19, thiên tai, biến đổi khí hậu… Theo NHNN, Việt Nam sẽ linh hoạt điều chỉnh lãi suất điều hành theo diễn biến của kinh tế trong và ngoài nước. Nếu lãi suất thế giới tăng quá cao và gây áp lực lên tỷ giá USD/VND, Việt Nam có thể sử dụng công cụ tăng lãi suất điều hành để bảo vệ đồng VND và kiềm chế lạm phát. Ngược lại, nếu lãi suất thế giới giảm hoặc không đổi và không gây áp lực lên tỷ giá USD/VND, Việt Nam có thể sử dụng công cụ giảm lãi suất điều hành để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân vay vốn để đầu tư và tiêu dùng.
Ngoài ra, Việt Nam cũng cần có các biện pháp khác để hỗ trợ nền kinh tế trong năm 2023. Một số biện pháp có thể được áp dụng là: tiếp tục triển khai gói hỗ trợ kinh tế xã hội trị giá 62.000 tỷ VND; đẩy mạnh tiêm chủng vaccine Covid-19 cho người dân; khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh và du lịch; thúc đẩy cải cách hành chính và cải thiện môi trường kinh doanh; tăng cường hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư nước ngoài; khuyến khích đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ số.
Kết luận
Lãi suất là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến nền kinh tế của mỗi quốc gia và toàn thế giới. Năm 2022, lãi suất thế giới đã tăng cao kỷ lục do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, sự gián đoạn chuỗi cung ứng, cuộc xung đột Nga - Ukraine và sự gia tăng của giá năng lượng và hàng hóa. Các ngân hàng trung ương lớn như Fed, ECB, BoE đã sử dụng công cụ tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát và bảo vệ đồng tiền của mình, gây ra những biến động và rủi ro cho nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam là một trong số ít các nước đã giảm lãi suất điều hành 4 lần trong năm 2022 để hỗ trợ nền kinh tế phục hồi sau đại dịch, duy trì mức lạm phát ổn định và cạnh tranh với các nước khác. Năm 2023, dự báo lãi suất thế giới sẽ giảm dần nhưng vẫn cao hơn mức lạm phát mục tiêu của các ngân hàng trung ương. Việt Nam cần có các giải pháp ứng phó kịp thời để duy trì đà tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.
CTY TNHH CARE FINANCIAL SERVICES Phát biểu: Phân tích này là nghiên cứu về xu hướng tăng lãi suất trong tương lai của Cục Dự trữ Liên bang và là một phần quan trọng trong việc thể hiện năng lực phân tích tài chính và trách nhiệm với các nhà đầu tư. CTY TNHH CARE FINANCIAL SERVICES hy vọng rằng thông qua báo cáo phân tích này, nó có thể cung cấp thông tin và đề xuất có giá trị cho các nhà đầu tư, người tham gia và các bên liên quan quan ngại về những thay đổi trong việc tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo và nguồn cảm hứng hữu ích cho sự phát triển trong tương lai của thị trường chứng khoán. . Trong tương lai, chúng tôi sẽ tiếp tục công bố thêm các báo cáo phân tích về chính sách tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang và hợp tác với nhiều đối tác hơn để tìm hiểu các cơ hội và thách thức về tác động của việc tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang đối với thị trường chứng khoán.
Bài viết này được viết bởi Nguyễn Chí Dũng - Trưởng nhóm phân tích CTY TNHH CARE FINANCIAL SERVICES. Hy vọng bài viết của tôi sẽ giúp ích cho bạn. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào khác, xin vui lòng gửi cho tôi.
